- The Iliad — c. 8th century BC, Homer
- The Histories — 5th century BC, Herodotus
- The Analects — 5th century BC, Confucius
- The Republic — 4th century BC, Plato
- The Bible — 2nd century BC–2nd century AD
- Odes — 23–13 BC, Horace
- Geographia — c. AD 100–170, Claudius Ptolemy
- Kama Sutra — 2nd or 3rd century AD, Mallanaga Vatsyayana
- The Qur'an — 7th century
- The Canon of Medicine — 1025, Avicenna
- The Canterbury Tales — 1380s–1390s, Geoffrey Chaucer
- The Prince — 1532, Niccolò Machiavelli
- Atlas, or, Cosmographic Meditations — 1585–1595, Gerard Mercator
- Don Quixote — 1605–1615, Miguel de Cervantes
- First Folio — 1623, William Shakespeare
- An Anatomical Study of the Motion of the Heart and Blood in Animals — 1628, William Harvey
- Dialogue Concerning the Two Chief World Systems — 1632, Galileo Galilei
- Principia Mathematica — 1687, Isaac Newton
- A Dictionary of the English Language — 1755, Samuel Johnson
- The Sorrows of Young Werther — 1774, Johann Wolfgang von Goethe
- The Wealth of Nations — 1776, Adam Smith
- Common Sense — 1776, Thomas Paine
- Lyrical Ballads — 1798, William Wordsworth & Samuel Taylor Coleridge
- Pride and Prejudice — 1813, Jane Austen
- A Christmas Carol — 1843, Charles Dickens
- The Communist Manifesto — 1848, Karl Marx & Friedrich Engels
- Moby-Dick — 1851, Herman Melville
- Uncle Tom's Cabin — 1852, Harriet Beecher Stowe
- Madame Bovary — 1857, Gustave Flaubert
- On the Origin of Species — 1859, Charles Darwin
- On Liberty — 1859, John Stuart Mill
- War and Peace — 1869, Leo Tolstoy
- The Telephone Directory — 1878, New Haven District Telephone Company
- The Thousand and One Nights — 1885 edition, translated by Sir Richard Burton
- A Study in Scarlet — 1888, Arthur Conan Doyle
- The Interpretation of Dreams — 1899, Sigmund Freud
- The Protocols of the Elders of Zion — 1905
- Poems — 1920, Wilfred Owen
- Relativity: The Special and the General Theory — 1920, Albert Einstein
- Ulysses — 1922, James Joyce
- Lady Chatterley's Lover — 1928, D. H. Lawrence
- The General Theory of Employment, Interest and Money — 1936, John Maynard Keynes
- If This Is a Man — 1947, Primo Levi
- Nineteen Eighty-Four — 1949, George Orwell
- The Second Sex — 1949, Simone de Beauvoir
- The Catcher in the Rye — 1951, J. D. Salinger
- Things Fall Apart — 1958, Chinua Achebe
- Silent Spring — 1962, Rachel Carson
- Quotations from Chairman Mao — 1964, Mao Zedong
- Harry Potter and the Philosopher's Stone — 1997, J. K. Rowling
Showing posts with label Book-list. Show all posts
Showing posts with label Book-list. Show all posts
Saturday, August 8, 2026
Books that Changed the World: The 50 Most Influential Books in Human History || Andrew Taylor
Monday, June 30, 2025
Saturday, April 19, 2025
Saturday, April 5, 2025
Wednesday, April 2, 2025
Tuesday, April 1, 2025
Sunday, March 2, 2025
Wednesday, April 10, 2024
Eleven takeaways from Marshall McLuhan's 'Understanding Media: The Extensions of Man' || Dr. Uma Shankar Pandey
Marshall McLuhan's *_Understanding Media: The Extensions of Man,_* first published in 1964, stands as a seminal work in media theory, offering profound insights into the impact of media on society and individual consciousness.
Here are eleven takeaways from this groundbreaking text:
1. *The Medium is the Message*: Perhaps McLuhan's most famous assertion, this phrase encapsulates the idea that the medium through which content is conveyed is more significant than the content itself. McLuhan argues that the medium affects society not by the content it delivers, but by the characteristics of the medium itself. This means the way we receive information (e.g., through television, radio, or print) fundamentally alters our experiences and perceptions, regardless of the information conveyed.
2. *Media as Extensions of Ourselves*: McLuhan proposes that every medium or technology extends some human faculty. For example, the wheel extends the foot, the book extends the eye, and electronic media extend our central nervous system. These extensions also alter our ratios of senses and change our interactions with the world.
3. *Hot and Cool Media*: McLuhan distinguishes between ‘hot’ and ‘cool’ media based on the level of participation required from the user. Hot media are those that extend one single sense in ‘high definition,’ requiring less active participation from the audience (e.g., film, radio). Cool media are ‘low definition,’ requiring more active involvement or fill-in from the audience (e.g., television, comics).
4. *The Global Village*: McLuhan predicted the internet nearly 30 years before it became a reality. He envisioned a world interconnected through electronic media, creating a ‘global village’ where distances are collapsed, and people across the globe are as connected as neighbors in a small town. This concept underscores the profound impact of media on social structures, transforming the way cultures interact and understand each other.
5. **The Narcissus Narcosis**: Drawing from the myth of Narcissus, McLuhan uses this term to describe a state of numbness or auto-hypnosis brought about by man's extension of himself through technology. He suggests that, like Narcissus, people become numb or oblivious to the effects of their extensions, not realizing how these technologies transform their perceptions and societies.
6. *The Gadget Lover*: McLuhan describes the gadget lover as a person obsessed with the narcotic effects of technology. This obsession reflects a deep and unconscious desire to extend one’s own body and faculties through external implements and devices.
7. *The Tetrad of Media Effects*: McLuhan introduces a method of analyzing media through four dimensions or laws of media: enhancement (what the medium amplifies or intensifies), obsolescence (what it displaces), retrieval (what it retrieves that had been obsolesced earlier), and reversal (what it flips into when pushed to its limits). This tetrad offers a comprehensive way to understand the impacts of media on society.
8. *Technological Determinism*: McLuhan’s work suggests a technological determinism view, where technology is the primary factor shaping society and human behavior. He argues that technological changes in communication media invariably lead to changes in social structures and individual psyches.
9. *The Importance of Auditory Space*: Unlike the visual space emphasized by print media, electronic media cultivate an ‘auditory space’ that is more encompassing and immersive. This space is non-linear, surrounding the individual from all directions, and fosters a sense of inclusiveness and tribal community.
10. *The Changing Patterns of Perception*: McLuhan argues that different media shape our cognitive and perceptual patterns. For example, print media fostered linear thinking and individualism, while electronic media promote non-linear thinking and collective identity. These shifts have profound implications for education, culture, and politics.
11. *The End of the Gutenberg Era*: McLuhan posits that the era of print media, characterized by the dominance of the printed word since the invention of the Gutenberg press, is coming to an end. This transition to electronic media signifies a shift from individualism and fragmentation toward a more collective and interconnected society.
Courtesy:
Dr. Uma Shankar Pandey
Monday, December 12, 2022
Monday, November 7, 2022
લેખક ઇલાબહેન ભટ્ટ : એક અંજલિ / સંજય સ્વાતિ ભાવે
ઇલાબહેન ભટ્ટની લોકોત્તર કર્મશીલતાનું એક ઓછું જાણીતું પાસું તેમનું લેખન છે. તેમના નામે બાર જેટલાં પુસ્તકો છે.
‘સેવા’ સંસ્થાએ આજે 'શ્રમજીવીઓનાં વ્હાલાં ઇલાબહેન ભટ્ટની સ્મરણયાત્રા’ નું આયોજન કર્યું છે ત્યારે ઇલાબહેનને અંજલિ તરીકે એમનાં પુસ્તકો વિશે એક નોંધ મૂકી છે.
સહુથી મહત્વનું પુસ્તક એટલે ‘ગરીબ,પણ છૈયે કેટલાં બધાં!’ (ગૂર્જર પ્રકાશન, 2007). અહીં ઇલાબહેને હાલમાં 17 લાખ 34 હજાર જેટલીગરીબ સ્વાશ્રયી મહિલાઓનાં સંગઠન ‘સેવા’ના ચણતર-ઘડતર, સંઘર્ષ અને સિદ્ધીઓનો વાચનીય આલેખ આપ્યો છે. તેમાં તેમણે આપણા દેશના વિવિધ પ્રકારના કરોડો શ્રમજીવીઓ, અને તેમાંય મહિલાઓની દુર્દશા, ક્ષમતા, સંઘર્ષ, શક્તિઓ અને દેશના અર્થતંત્રમાં તેમના સહયોગ વિશે વિપુલ માહિતી આપી છે. સખત સતત મહેનત કરીને કુટુંબની આવક અને દેશના ઉત્પાદનનો મોટો હિસ્સો બનનાર મહિલાઓ વિશે ભારોભાર સંવેદન જગવતું આ પુસ્તક વાચકનો દેશના કરોડો વંચિતો તરફ જોવાનો નજરિયો ધરમૂળથી બદલવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસે પ્રસિદ્ધ કરેલાં ઇલાબહેનનાં જ મૂળ અંગ્રેજી પુસ્તક We Are Poor but So Many (2006) નો હિમાંશી શેલતે કરેલો આ પ્રાણવાન અનુવાદ ‘ગરીબ પણ…’ ગુજરાતી ભાષાનું આપણા સમયનું એક વિરલ લોકધર્મી પુસ્તક છે.
આ ઉપરાંત ઇલાબહેનનાં આઠ મધ્યમ કદનાં કે નાનાં મૌલિક પુસ્તકો લખ્યાં છે. તે બધાં સ્વાશ્રયી શ્રમજીવી મહિલાઓની મહેનત અને મહત્તાને કેન્દ્રમાં રાખીને લખાયાં છે. કામદાર બહેનોની સાથે કામ કરતાં કરતાં લખાયેલી સંવેદન કથાઓ આ પુસ્તકોને હૃદયસ્પર્શી બનાવે છે.
આ પુસ્તકો વિશેની ટૂંકી નોંધો અહીં પ્રકાશન વર્ષના ક્રમ મુજબ મૂકી છે (એક અંગ્રેજી પુસ્તક Profiles of Self-employed Women (1974) મળ્યું નથી). ઇલાબહેનના વ્યાખ્યાનોના સંગ્રહનો અને તેમણે કરેલાં એક સંપાદનનો પણ અહીં સમાવેશ કર્યો છે.
'કેળવણીની અસર' (પ્રકાશક : ગાંધી મજૂર સેવાલય, અમદાવાદ,પ્ર.વર્ષ : 1971)
પુસ્તકનું પેટાશીર્ષક છે 'પછાત કોમની બહેનો પર કેળવણીની અસર - એક તપાસ’. કારકિર્દીના શરૂઆતના વર્ષોમાં ઇલાબહેન અમદાવાદના મજૂર મહાજન સંઘ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલાં હતાં. સંઘના ઉપક્રમે શ્રી જમનદાસ ભગવાનદાસ ટ્રસ્ટ સંચાલિત કન્યાગૃહ 1927થી ચાલતું હતું. ‘ગરીબ બાળાઓના વિકાસ’નો તેનો ઉદ્દેશ કેટલે અંશે પાર પડ્યો છે તેની તપાસ કરવાનું ઇલાબહેને નક્કી કર્યું. તેમણે ઓછામાં ઓછા ત્રણ વર્ષ કન્યાગૃહમાં રહી હોય તેવી 60 બહેનોનો અભ્યાસ કર્યો. સમાજાવિજ્ઞાની નીરાબહેન દેસાઈની મદદથી તૈયાર થયેલા અહેવાલના સાઠ પાનાંના આ પુસ્તકના ઉપસંહારમાં અભ્યાસી નોંધે છે : ‘ એકંદરે જોતાં તપાસમાં ઉપસેલું ચિત્ર સંતોષજનક જ નહીં,પણ આશાસ્પદ જણાય છે.’
'ગુજરાતની નારી' (માહિતી ખાતું,ગુજરાત રાજ્ય,1974)
ઇલાબહેના આ પુસ્તકનો હેતુ ‘સર્વ સામાન્ય વર્ગને ગુજરાતની નારીનું,ખાસ તો આજની આગળ વધતી ગુર્જર નારીનું સુભગ દર્શન કરાવવાનો છે’. પુરાણો અને ઇતિહાસમાં દેખાતી ગુજરાતી નારી વિશે લખ્યા બાદ તેઓ સ્ત્રીઓમાં સાક્ષરતા અને લોકશાહી કેટલે સુધી પહોંચી છે તેની વાત કરે છે. સ્ત્રી કામદારો અને ખેતીમાં બહેનો વિશેનાં પ્રકરણો બાદ શિક્ષણ, સેવા તથા નર્સિંગ ક્ષેત્રે ગુજરાતની મહિલાઓના ફાળાની માહિતી છે. ‘લઘુતામાંથી ગુરુતામાં’, ‘અન્ય ગુજરાતણો’ અને ‘સામાજિક સંસ્થાઓ અને સમાજ કલ્યાણ’ પ્રકરણો બાદ ‘ગુજરાતણના તહેવારો’ વિશે લખીને ઇલાબહેન પુસ્તક પૂરું કરે છે.
'The Grind of Work'( SEWA, 1989)
ભારત સરકારના National Commission on Self-Employed Women and Women in the Informal Sector એ ફેબ્રુઆરી 1988માં ‘શ્રમશક્તિ’ નામનો એક અહેવાલ બહાર પાડ્યો. ઇલાબહેનના અધ્યક્ષપદ હેઠળ પાંચ સભ્યોની બનેલી ટુકડીએ તૈયાર કરેલો આ અહેવાલ શકવર્તી ગણાય છે. અઢાર રાજ્યોના દૂરસુદૂરના વિસ્તારોમાં રહેતી અનેક પ્રકારની શ્રમજીવી મહિલાઓની મુલાકાતોના કષ્ટસાધ્ય ક્ષેત્રકાર્ય દ્વારા આ અહેવાલ તૈયાર થયો છે. તેમાં કરોડો શ્રમજીવી ભારતીય મહિલાઓની નિરંતર સખત મહેનત, તેમના જીવતરની દુર્દશા,તેમનું શોષણ,તેમની પરનો અન્યાય, દેશના અર્થકારણમાં તેમના મોટા નક્કર સહયોગનો ઇન્કાર જેવી અનેક બાબતો પર અભ્યાસપૂર્ણ પ્રકાશ ફેંકવામાં આવ્યો છે. The Grind of Work પુસ્તિકા આ અહેવાલનું ‘curtain raiser’. હવે પછી નોંધેલી પરિચય-પુસ્તિકાનો આધાર અને ‘ગરીબ પણ...’ પુસ્તકનાં બીજ આ પુસ્તકમાં મળે છે.
'આપણી શ્રમજીવી બહેનો' (પરિચય ટ્રસ્ટ,1992)
વિખ્યાત પરિચય-પુસ્તિકા શ્રેણીની આ 799મા ક્રમની આ ‘ગાગરમાં સાગર’ સમી પુસ્તિકામાં પાયાની હકીકતો અને આધારભૂત વિગતો ઉપરાંત અનેક શ્રમજીવી સ્ત્રીઓની સંવેદનકથાઓ મળે છે : ખેતમજૂર ધનીબહેન, લુહારીકામ કરનાર કેસરબહેન, ચીંદરીમાંથી ખોળો સિવનાર કરીમબીબી, કાપડ પર હાથછપાઈ કરનાર રહેમતબીબી, વાંસમાંથી ટોપલાં બનાવનાર રૂપાંબહેન, પથ્થરમાંથી કોલસો ખોતરનાર ગિરજાબહેન. તદુપરાંત અહીં પુરુષોએ પકડેલાં માછલાં છોલવાં, સૂકવવા,ભરવા,વેચવા,જાળ બનાવવી જેવાં કામ કરનાર મહિલા વર્ગની પણ જિકર છે. ડેરી અને રેશમ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલાં બહેનો અહીં છે. લારી ચલાવનાર અને ગોદીમાં કામ કરનાર મજૂરબહેનોની પણ વાત છે. પુસ્તકને અંતે અનિલાબહેન ધોળકિયાએ લખેલો, બહેનોનાં વીતક વ્યક્ત કરી સંગઠનની હાકલ કરતો ગરબો લેખકે મૂક્યો છે.
'દૂસરી આઝાદી - ‘સેવા’(નૅશનલ બુક ટ્રસ્ટ,1998)
આ સચિત્ર પુસ્તક કિશોરવયના વાચકોને ‘સેવા’ ના કામનો રોચક શૈલીમાં પરિચય આપે છે. ભૂમિકા પછી સેવા યુનિયન, ઘરખાતા, ફેરી-ટોપલાં, સેવાબૅન્ક, ગ્રામનારીની સાહસિકતા, પૂર્ણ રોજગાર, આરોગ્ય, બાળસંભાળ,ઘર, સામાજિક સલામતી,સેવા અકાદમી,સંચાર માધ્યમો અને અનસૂયા પખવાડિક, વિડિયો સેવા એમ 1955 થી 1995 ના તમામ ઉપક્રમોને આ પુસ્તક આવરી લે છે. પુસ્તકને અંતે ઇલાબહેન લખે છે : ‘હરઘડી ખાડા પૂરતા હોઈએ છીએ,ઘણાંને સપાટી પર પહોંચતા જોઈ,કદીક ફરી પાછા ખાડામાં ગબડતાંય જોઈએ છીએ,પણ સાચું કહું તો રોજરોજ ‘હૈ...શો’ કરીને માટી નાખવાનો અનુભવ જ મને તો પરમ હિતકારી લાગ્યો છે.’
'લારીયુદ્ધ' (શ્રી મહિલા સેવા અનસૂયા ટ્રસ્ટ,2001)
ઇલાબહેનની સંભવત: એકમાત્ર સાહિત્યિક સર્જનાત્મક એવી આ કૃતિ એક ‘ઐતિહાસિક નવલકથા’ છે. તેના આરંભે કહ્યું છે : ‘લારી-ટોપલાયુદ્ધનાં બીજ અમદાવાદ શહેરમાં 1976ના ઑક્ટોબર મહિનામાં બપોરના ત્રણ વાગ્યે નખાયા હતાં એમ ઇતિહાસકાર કહે છે. જ્યારે ભરબજારમાં એક ગલગોટાની લારીને મ્યુનિસિપાલિટીની લાલ બસે જોરથી ટક્કર મારી ત્યારે હસતાં ચમકતાં ગલગોટાના ફૂલ લારીમાંથી પડીને રસ્તા પર વેરાઈ ગયાં હતાં અને પગ નીચે ચગદાઈ મર્યાં હતાં.’ મૉક-હિરોઇક શૈલીમાં લખાયેલી આ નવલકથા ઇલાબહેનનું બહુ જ ઓછું જાણીતું પુસ્તક છે.
'મારી બહેનો સ્વરાજ લેવું સહેલ છે' (સેવા અકાદમી, 2011)
ગાંધીજીના ‘હિંદ સ્વરાજ’ની શતાબ્દીના અવસરે સૂરતની ‘સેન્ટર ફૉર સોશ્યલ સ્ટ્ડીઝ’ સંસ્થાના ‘અર્થાત’ સામયિકે એક વિશેષાંક કર્યો હતો. તેમાં ઇલાબહેને લખેલો લેખ આ 38 પાનાંની નમણી પુસ્તિકા તરીકે વાંચવા મળે છે. ઇલાબહેન નોંધે છે : ‘મને તો ‘હિંદ સ્વરાજ’ વાંચીને સ્વરાજકાંક્ષી હિંદુસ્તાની, રાષ્ટ્રનો સ્વરાજ પથ અને સ્વરાજનો અનુભવ પામવું એમાં જ વ્યક્તિ,સમાજ કે રાષ્ટ્રનું જીવનસાર્થક્ય છે તેવું સમજાય છે. અને તેનો તાલ મારી ‘સેવા’ની બહેનો સાથેના મારા અનુભવ સાથે મેળવ્યા વગર રહેવું અશક્ય છે.’ એટલે તેમણે ‘હિંદ સ્વરાજ’નું ગાંધીચીંધ્યું સ્વરાજ ‘સેવા’ની બહેનો સુધી કેવી રીતે પહોંચ્યું તેની વાત કેટલીક બહેનોના અને વિવિધ ઉપક્રમોના રસાળ ઉદાહરણોથી બતાવ્યું છે.
'મહાત્માની છાયામાં:એક સત્યાગ્રહીની નોંધપોથી (નવજીવન,2015)
ઇલાબહેને સંપાદિત કરેલું આ પુસ્તક તેમના દાદાજી વિશે છે. સંપાદક લખે છે : ‘મારા સ્વર્ગસ્થ પૂજ્ય દાદાજી ડૉ. શ્રી મણિધરપ્રસાદ વ્યાસનું જીવન એ ગાંધીયુગના એક સત્યનિષ્ઠ સેવકની કથા છે.’ પુસ્તક પુસ્તકની શરૂઆતમાં મિહિર ભટ્ટ એ મતલબનું લખે છે કે આ ‘ગાંધીજીના વિચારોને અનુસરનાર સામાન્ય નાગરિકો’ માંથી એકની આ નોંધપોથી છે.
'અનુબંધ:સો માઇલનો સંબંધ' (નવજીવન,2017)
‘હું માનું છું કે રોજિંદા જીવનની છ પ્રાથમિક જરૂરિયાતો – ખોરાક, કપડાં,મકાન,તથા સ્વાસ્થ્ય,શિક્ષણ અને બૅન્કિન્ગ સેવાઓને સ્થાનિક રીતે ઘણે અંશે,સો માઇલના ફરતા વિસ્તારમાંથી જ મેળવી શકાય,તો લોકોની વિવિધ નવી નવી શોધો દ્વારા ગરીબી,શોષણ અને પર્યાવરણીય અવનતીનો આપણે ઉકેલ લાવી શકીએ’ – આ ઇલાબહેનની એક વિશિષ્ટ વિભાવના હતી. તેની ઉપર ‘સેવા’ની એક ટુકડીએ ગુજરાતના ખેડા અને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના પાંચ-પાંચ ગામોમાં વાસ્તવિક જમીની કામ કર્યું. તેને લગતું આ પુસ્તક છે. તે ઇલાબહેને 2011 માં યુનાઇટેડ નેશન્સ ડેવલપમેન્ટના પ્રોજેક્ટ્ના રિજનલ ડાયરેક્ટર્સની કૉન્ફરન્સમાં આપેલાં વ્યાખ્યાન પર આધારિત Building Hundred Mile Communities નામના પુસ્તકનો રાજ્યશાસ્ત્રના અભ્યાસી રક્ષાબહેન મ. વ્યાસે કરેલો સુંદર અનુવાદ છે. તેની અર્પણ-નોંધ છે : ‘આ પુસ્તક આપણા માટે અને આપણી ધરતી માટે/ આ પુસ્તકનો ગુજરાતી અનુવાદ ખાસ ગૂજરાત વિદ્યાપીઠના વિદ્યાર્થીઓને અર્પણ’. પુસ્તકનું પહેલું જ વાક્ય છે :’ધરતીમાંથી પેદા થાય ધરતીમાં સમાય !’
'Women, Work and Peace' (નવજીવન,2020)
દેશ અને દુનિયાની માતબર સંસ્થાઓ કે ઉપક્રમોમાં ઇલાબહેને આપેલાં 28 વક્તવ્યોના આ સંગ્રહનું સંપાદન માર્ગી શાસ્ત્રીએ કર્યું છે. સંપાદકે પાંચસો જેટલા વ્યાખ્યાનોમાંથી પસંદગી કરવા ઉપરાંત પણ ઘણી મહેનત કરી છે. કાળક્રમે ગોઠવેલાં દરેક વ્યાખ્યાન પહેલાં તેમણે ઘણાં પાનાંમાં ફેલાયેલાં વ્યાખ્યાનનો પોણા પાનામાં સાર આપ્યો છે,અને વ્યાખ્યાન પછી ઇલાબહેનના સંવાદના કે તેમના એક પુસ્તકનાં અંશ પણ મૂક્યા છે.ઇલાબહેનના જીવનકાર્યના ત્રણ મહત્વના શબ્દોનો વિસ્તાર કરતાં ભાષણોનું આ પુસ્તક એક ખૂબ મહત્વનો વૈચારિક દસ્તાવેજ છે.
[પુસ્તક સૌજન્ય: તોરલબહેન પટેલ,શ્રી એચ.કે.આર્ટસ કૉલેજ ગ્રંથાલય; અમીબહેન પંડ્યા,સેવા; કિરણ કાપૂરે,નવજીવન
કોલાજ સૌજન્ય : પાર્થ ત્રિવેદી ]
07 નવેમ્બર 2022
Sunday, September 11, 2022
સો ટચનાં બસ્સો ગુજરાતી પુસ્તકો // // // સૌજન્ય : 'આરપાર', 29 ઑક્ટોબર, 2005
 |
| Aarpaar |
પુસ્તક - લેખક
અખેપાતર - બિન્દુ ભટ્ટ
અગ્નિકુંડમાં ઊગેલું ગુલાબ - નારાયણ દેસાઈ
અમદાવાદનો ઇતિહાસ - મગનલાલ વખતચંદ
અમાસના તારા - કિશનસિંહ ચાવડા
અમીરઅલી ઠગના પીળા રૂમાલ ગાંઠ - હરકિસન મહેતા
અમે બધાં - ધનસુખલાલ મહેતા, જ્યોતીન્દ્ર દવે
અરધી સદીની વાચનયાત્રા (ભાગ-1) - સંપાદક મહેન્દ્ર મેઘાણી
અલગારી રખડપટ્ટી - રસિક ઝવેરી
અસૂર્યલોક - ભગવતીકુમાર શર્મા
આઇનસ્ટાઇન અને સાપેક્ષવાદ - નગેન્દ્ર વિજય
આત્મકથા અથવા સત્યના પ્રયોગો - મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી
આપણા કસબીઓ (ભાગ 1 અને 2) - જોરાવરસિંહ જાદવ
આપણા પ્રતિનિધિ સારસ્વતો - રમેશ મ. શુક્લ
આપણી પ્રસન્નતા આપણા હાથમાં - અવંતિકા ગુણવંત
આપ કી પરછાઇયાં - રજનીકુમાર પંડ્યા
આ પણ ગુજરાત છે, દોસ્તો! - ડૉ. વિદ્યુત જોષી
આરોગ્યધન - લાભશંકર ઠાકર
આંગળિયાત - જૉસેફ મેકવાન
ઈન્હે ના ભૂલાના - હરિશ રઘુવંશી
ઈશ્વરનો ઇનકાર - નરસિંહભાઈ ઈશ્વરભાઈ પટેલ
ઈંગ્લિશ! ઈંગ્લિશ! - દિગીશ મહેતા
ઉપરવાસ કથાત્રયી - રઘુવીર ચૌધરી
ઉંઝાજોડણી પણ - રામજીભાઈ પટેલ
એ લોકો - હિમાંશી શેલત
એકત્રીસ સુવર્ણમુદ્રાઓ - સૌરભ શાહ
એક્શન રિપ્લે (ભાગ 1 અને 2) - તારક મહેતા
એન્જોયગ્રાફી - રતિલાલ બોરીસાગર
ઓથાર (ભાગ 1 અને 2) - અશ્વિની ભટ્ટ
અંતિમધ્યાય - મનુભાઈ પંચોળી 'દર્શક'
કર્મ - પ્રિયકાંત પરીખ
કવિતાનો સૂર્ય - મહેશ દવે
કાળો અંગ્રેજ - ચીનુ મોદી
કિમ્બલ રેવન્સવુડ - મધુ રાય
કુંતી (ભાગ 1 અને 2) - રજનીકુમાર પંડ્યા
કૃષ્ણનું જીવનસંગીત - ગુણવંત શાહ
કેલિડોસ્કોપ - મોહમ્મદ માંકડ
કોસ્મોસ - નગેન્દ્ર વિજય
ખેલંદો - મહેશ યાજ્ઞિક
ખીલ્યાં મારાં પગલાં - પ્રીતિ સેનગુપ્તા
ગલબા શિયાળની 32 વાતો - રમણલાલ સોની
ગાતા રહે મેરા દિલ - સલિલ દલાલ
ગાંધી આશ્રમ કે ભ્રષ્ટરાચારીઓનો અડ્ડો? - દલપત શ્રીમાળી
ગાંધીચરિત - ચી. ના. પટેલ
ગાંધીયુગનું ગદ્ય(ભાગ 1) - દલપત પઢિયાર
ગિજુભાઈની બાળવાર્તાઓ/દિવાસ્વપ્ન - ગિજુભાઈ બધેકા
ગિરાસમાં એક ડુંગરી - મરિયા શ્રેસ મિત્સકાબેન
ગીતામંથન - કિશોરલાલ મશરૂવાલા
ગુજરાત - ગુજરાતી વિશ્વકોષ ટ્રસ્ટ
ગુજરાતઃ પાણીની અને સામુદ્રિક સમસ્યા - ડૉ. કેશવરામ કાશીરામ શાસ્ત્રી
ગુજરાતના વિકસતા સમુદાયો - ઉર્મિલા પટેલ
ગુજરાતની અસ્મિતા - રજની વ્યાસ
ગુજરાતમાં કલાના પગરણ - રવિશંકર રાવળ
ગુજરાતમાં દુષ્કાળો ( આર્થિક સામાજિક અસરો) - રોહિત શુક્લ
ગુજરાતી થિયેટરનો ઇતિહાસ - હસમુખ બારાડી
ગુજરાતી નવલકથા - રઘુવીર ચૌધરી, રાધેશ્યામ શર્મા
ગુજરાતી પત્રકારિત્વનો ઇતિહાસ - ડૉ રતન રુસ્તનજી માર્શલ
ગુજરાતી રંગભૂમિઃ રિદ્ધિ અને રોનક - ડૉ. મહેશ ચોક્સી, ધીરેન્દ્ર સોમાણી (સંપાદક)
ચેતનાની ક્ષણે - કાંતિ ભટ્ટ
ચીનુ મોદીનાં પ્રતિનિધિ એકાંકીઓ - સતીશ વ્યાસ (સંપાદક)
ચંદ્રકાંત બક્ષીથી ફેરો - સુમન શાહ
ચંદ્રવદન મહેતાઃસમગ્ર નાટ્યકૃતિઓ - ડૉ. સુરેશ દલાલ (સંપાદક)
છિન્નપત્રો - સુરેશ હ. જોશી
છકો-મકો - જીવરામ જોશી (ભાગ 1થી 5)
જગ્ગા ડાકુનાં વેરના વળામણા - હરકિશન મહેતા
જનમટીપ - ઈશ્વર પેટલીકર
જયપ્રકાશની જીવનજાત્રા - કાન્તિ શાહ
જય સોમનાથ - ક. મા. મુનશી
જ્યોર્જ વૉશિંગ્ટન કાર્વર - મૃદુલા મહેતા
જીવતરના નામે અજવાળું - મનસુખ સલ્લા
જીવનનું પરોઢ - પ્રભુલાલ છગનલાલ ગાંધી
જિંદગી જિંદગી - વિજયગુપ્ત મૌર્ય
તપસીલ - હર્ષદ ત્રિવેદી
તમે કહો છો તે આઝાદી ક્યાં છે ? - ઇન્દુકુમાર જાની
તારક મહેતાનો ટપુડો - તારક મહેતા
થોડા નોખા જીવ - વાડીલાલ ડગલી
દરિયાલાલ - ગુણવંતરાય આચાર્ય
દિલીપ રાણપુરા સાહિત્યવૈભવ - યશવંત મહેતા
દિવ્યાત્મા ગાડગે મહારાજ - ગોકુળભાઈ ભટ્ટ
દિવાળીના દિવસો - પ્રાગજીભાઈ ભામ્ભી
દીકરી વહાલનો દરિયો - વિનોદ પંડ્યા, કાંતિ પટેલ (સં.)
દૃશ્યાવલોકન - અભિજીત વ્યાસ
દ્વિરેફ વાર્તાવૈભવ - રા. વિ. પાઠક ‘દ્વિરેફ’ (સં. ચિમનલાલ ત્રિવેદી)
ધરતીની આરતી - સ્વામી આનંદ (સં. મૂળશંકર મો. ભટ્ટ)
ધરતીના ચિત્રકાર(ખોડીદાસ પરમારનાં સંસ્મરણો) - લોકકલા ફાઉન્ડેશન
ધૂમકેતુ વાર્તાવૈભવ - ધૂમકેતુ (સં. ચિમનલાલ ત્રિવેદી)
નકલંક - મોહન પરમાર
નવલ ગ્રંથાવલિ - નરહરિ દ્વારકાદાસ પરીખ (તારણ કાઢનાર)
નવસંધાન - પ્રેમનાથ મહેતા (સંપાદક)
નામરૂપ - અનિરુદ્ધ બ્રહ્મભટ્ટ
નાયિકા પ્રવેશ - હિમાંશી શેલત, અદિતિ દેસાઈ (સંપાદક)
નીરખ નિરંજન - નિરંજન ત્રિવેદી
નેપથ્યથી પ્રકાશ વર્તુળમાં - રમણ સોની
નોખા ચીલે નવસર્જન - ઉર્વીશ કોઠારી, પૂર્વી ગજ્જર
પશ્યન્તી - સુરેશ જોશી
પાટણની પ્રભુતા, ગુજરાતનો નાથ, રાજાધિરાજ - ક. મા. મુનશી
પીળું ગુલાબ અને હું - લાભશંકર ઠાકર
પેડલ પર પૃથ્વી પરકમ્મા - મહેન્દ્ર દેસાઈ
પેરેલિસીસ - ચંદ્રકાન્ત બક્ષી
પંચાજીરી - રમણલાલ છોટાલાલ મહેતા
પંચામૃત - ભૂપત વડોદરિયા
પ્લેટફોર્મ નંબર ચાર - હિમાંશી શેલત
પિંજરની આરપાર - માધવ રામાનુજ
પીધો અમીરસ અક્ષરનો - ડૉ. પ્રીતિ શાહ
પ્રકાશનો પડછાયો - દિનકર જોષી
પ્રતિનિધિ દલિત વાર્તા - હરિશ મંગલમ (સંપાદક)
પ્રતિમાઓ - ઝવેરચંદ મેઘાણી
પ્રકૃતિના લાડકવાયાં પંખીઓ - વિજયગુપ્ત મૌર્ય
પૃથ્વીની એક બારી - રામચંદ્ર પટેલ
ફાધર વાલેસ નિબંધ વૈભવ - ફાધર વાલેસ
ફાંસલો - અશ્વિની ભટ્ટ
બકોર પટેલ - હરિપ્રસાદ વ્યાસ
બદલાતી ક્ષિતિજ - જયંત ગાડીત
બનાવટી ફૂલો - નટવરલાલ પ્ર.બૂચ
બાળઉછેરની બારાખડી - ડૉ. રઇશ મણિયાર
બંધ નગર (ભાગ 1 અને 2) - મોહમ્મદ માંકડ
બૌદ્ધિકોની ભૂમિકા અને બીજા લેખો - રમેશ બી. શાહ
ભગવત ગુણભંડાર - રાજેન્દ્ર દવે
ભગવાન આ માફ નહીં કરે - પુરષોત્તમ ગણેશ માવળંકર
ભદ્રંભદ્ર - રમણલાલ નીલકંઠ
ભવની ભવાઈ - ધીરુબહેન પટેલ
ભાઈકાકાનાં સંસ્મરણો - ભાઈલાલભાઈ પટેલ
ભારેલો અગ્નિ - રમણલાલ વ. દેસાઈ
ભાવભૂમિ - ભારતી ર. દવે તથા અન્ય બે (સંપાદક)
મકરન્દ-મુદ્રા(મકરન્દ દવે વિશેષ) - સુરેશ દલાલ
મડિયાની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ - ચુનીલાલ મડિયા
મધુ રાયની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ - સુવર્ણા રાય
મધુપર્ક - રજનીકુમાર પંડ્યા, યાસીન દલાલ, ઉત્તમ ગજ્જર
મનપસંદ નિબંધો - વિજયરાય ક. વૈધ
મરક મરક - રતિલાલ બોરીસાગર
મલક - દલપત ચૌહાણ
મહાજાતિ ગુજરાતી - ચંદ્રકાંત બક્ષી
મળવા જેવો માણસ - અશોક દવે
મળેલા જીવ - પન્નાલાલ પટેલ
માધવ ક્યાંય નથી - હરીન્દ્ર દવે
માનવીની ભવાઈ - પન્નાલાલ પટેલ
મારા અનુભવો - સ્વામી સચ્ચિદાનંદ
મારા અસત્યના પ્રયોગો - ડૉ. જયંતિ પટેલ
મારા પિતા - પુરુષોત્તમ ગણેશ માવળંકર (સંપાદન)
મારી જીવનકથા - મામાસાહેબ ફડકે
મેઘાણીચરિત - કનુભાઈ જાની
મેઘાણીની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ - ઝવેરચંદ મેઘાણી
મેથેમેજિક - નગેન્દ્ર વિજય
મેરા રંગ દે બસંતી ચોલા - ડૉ. વિષ્ણુ પંડ્યા, ડૉ. આરતી પંડ્યા
મિયાં ફૂસકી - જીવરામ જોષી
મૂળ સોતાં ઉખડેલા - કમળાબહેન પટેલ
મૃત્યુ મરી ગયું - ઉષા શેઠ
યુદ્ધ – 71 - નગેન્દ્ર વિજય
યુવાહવા - જય વસાવડા
રસસુધા - સુધાબહેન મુનસી, વૈભવી મુનસી-દેસાઈ
રાખનું પંખી - રમણલાલ સોની
રામાયણની અંતરયાત્રા - નગીનદાસ સંઘવી
રાવજી પટેલઃ જીવન અને સર્જન - મોહમંદ ઇસ્હાક શેખ
રુદ્રવીણાનો ઝંકાર - ભાનુ અધ્વર્યુ (સં. ચંદુ મહેરિયા)
રેશમી ઋણાનુબંધ - સુરેશ દલાલ
રંગતરંગ(ભાગ 1થી 6) - જ્યોતીન્દ્ર દવે
લિ. હું આવું છું. - ઝવેરચંદ મેઘાણીનું પત્રજીવન
લોકસાહિત્યના પરિપ્રેક્ષ્યમાં સાબરકાંઠના ગરો - મહેશચંદ્ર પંડ્યા
વજુ કોટક વૈભવ - મધુરી કોટક
વનાંચલ - જયન્ત પાઠક
વાંકદેખા વિવેચનો - જયંત કોઠારી
વિચારોના વૃંદાવનમાં - ગુણવંત શાહ
વિદિશા - ભોળાભાઈ પટેલ
વિનોદની નજરે - વિનોદ ભટ્ટ
વિનોદવિમર્શ - વિનોદ ભટ્ટ
વિહોણી (ગ્રામીણ ગુજરાતની વિધવાઓ) - વર્ષા ભગત ગાંગુલી
વીસમી સદીનું ગુજરાત - શિરીષ પંચાલ, બકુલ ટેલર
વેવિશાળ - ઝવેરચંદ મેઘાણી
વ્યથાના વિતક - જોસેફ મેકવાન
શબ્દકથા - હરિવલ્લભ ભાયાણી
શિવતરંગ - શિવ પંડ્યા
શિક્ષકકથાઓ - દિલીપ રાણપુરા
શિક્ષણના સિતારા - ઈશ્વર પરમાર
શ્રેષ્ઠ ઉમાશંકર - નિરંજન ભગત, ચિમનલાલ ત્રિવેદી, ભોળાભાઈ પટેલ (સં)
સચરાચરમાં - બકુલ ત્રિપાઠી
સત્યકથા - મુકુંદરાય પારાશર્ય
સધરા જેસંગનો સાળો - ચુનિલાલ મડીયા
સમયરંગ - ઉમાશંકર જોશી
સમાજ-સુધારાનું રેખાદર્શન - સ્વ. નવલરામ જગન્નનાથ ત્રિવેદી
સમુડી - યોગેશ જોષી
સમૃદ્રાન્તિકે - ધ્રુવ ભટ્ટ
સાત પગલાં આકાશમાં - કુન્દનિકા કાપડીયા
સદિભઃસંગ - મનુભાઈ પંચોળી ‘દર્શક’
સરસ્વતીચંદ્ર - ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠી
સર્જકની આંતરકથા - ઉમાશંકર જોશી
સર્જકની શિક્ષકગાથા - ઈશ્વર પરમાર
સરદાર : સાચો માણસો, સાચી વાત - ઉર્વીશ કોઠારી
સંઘર્ષના સથવારે નવસર્જન - માર્ટિન મેકવાન
સાંબરડાથી સ્વમાનનગર - હર્ષદ દેસાઈ, ચંદુ મહેરિયા
સૉક્રેટિસ - મનુભાઈ પંચોળી ‘દર્શક’
સ્મરણમંજરી - રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ
સ્મરણરેખ - હર્ષદ ત્રિવેદી
સ્મૃતિઓનું શાંતિનિકેતન - અમૃતલાલ વેગડ
શબ્દઠઠ્ઠા - રજનીકુમાર પંડ્યા
શિયાળાની સવારનો તડકો - વાડીલાલ ડગલી
શેરખાન - વિજયગુપ્ત મૌર્ય
હરિજન સંત અને લોકસાહિત્ય (કંઠસ્થથી ગ્રંથસ્થ) - ડૉ. દલપત શ્રીમાળી
હવામાં ગોળીબાર - મનુ શેખચલ્લી
હાથમાં ઝાડું, માથે મેલું - ડૉ. રમેશચંદ્ર પરમાર
હિન્દુત્વઃ એક અધ્યન - કાન્તિ શાહ
હિન્દુવર્ણ વ્યવસ્થા, સમાજપરિવર્તન અને ગુજરાતના દલિતો - મકરન્દ મહેતા
(સૂચિ-સહયોગ : હેમલ જાદવ)
Tuesday, July 6, 2021
Saturday, August 15, 2020
Wednesday, July 15, 2020
સ્ત્રીવિષયક પુસ્તકો : અધૂરી યાદી
ગરીબ, પણ છૈયે કેટલાં બધાં : ઈલા ર. ભટ્ટ
ચૂપકે ચૂપકે બોલ મૈના : જુથિકા રોય
જીવન સંભારણા’ : શારદા સુમન્ત મહેતા
જ્યાં રહો ત્યાં મહેકતા રહો : નીલમ પરીખ
બા : મહાત્માનાં અર્ધાંગિની : અરુણ ગાંધી (અનુવાદ : સોનલ પરીખ)
ભારતીય નારીઓની આત્મકથા : રંજના હરીશ (અનુવાદ : બેલા ઠાકર)
મુક્તિ-વૃતાંત : હિમાંશી શેલત
મૂળ સોતો ઉખડેલા : કમળાબેન પટેલ
વિભાજનની વાર્તાઓ (અનુવાદ : શરીફા વીજળીવાળા)
સ્ત્રીઓ અને સ્ત્રીજીવનની સમસ્યાઓ : ગાંધીજી
હું લક્ષ્મી... હું હીજડો : લક્ષ્મીનારાયણ ત્રિપાઠી (અનુવાદ : કિશોર ગૌડ)
Monday, April 6, 2020
Wednesday, January 15, 2020
Saturday, July 1, 2017
વાચનલાયક પુસ્તકો : આજીવન અધૂરી સૂચિ
અરધી સદીની વાચનયાત્રા (ભાગ : ૦૧થી ૦૪) : સંપાદક : મહેન્દ્ર મેઘાણી
'૩૧માં ડોકિયું : ઉમાશંકર જોશી
આત્મકથા : મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી
દક્ષિણ આફ્રિકાના સત્યાગ્રહનો ઇતિહાસ : મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી
જીવનનું પરોઢ : પ્રભુદાસ ગાંધી
પ્રકાશની પગદંડીઓ : લેખક : પ્રકાશ આમ્ટે / મંદાકિની આમ્ટે, અનુવાદક : સંજય શ્રીપાદ ભાવે
વનાંચલ : જયંત પાઠક
સેવાગ્રામથી શોધગ્રામ : લેખક : અભય બંગ / રાણી બંગ, અનુવાદક : પ્રકાશ સી. શાહ
હિંદ સ્વરાજ : મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી
હૃદયમાં પડેલી છબીઓ (ભાગ : ૦૧ અને ૦૨) : ઉમાશંકર જોશી
Saturday, December 31, 2016
काका कालेलकर પ્રસ્તાવના વિશેષાંક
"ગુજરાતના અનેક લોકોની વિચારસૃષ્ટિમાં કાકા અજ્ઞાનપણે પણ બેઠેલા છે. કાકાએ એક જમાનામાં ગુજરાતના વાચક-વિચારક લોકોનાં ચિત્તમાં પ્રવેશ અને આવકાર મેળવ્યો છે. શરીરને બાંધનાર અન્ન પચી ગયા બાદ જેમ તે જુદું નામધારી રહેતું—રહી શકતું નથી, ન રહેવામાં જ તેની કૃતાર્થતા છે; તે જ પ્રમાણે આપણા મનના ખોરાકનુંય છે. અને સાહિત્ય એ મનનો ખોરાક છે. એ ખોરાક પૂરો પાડવામાં કાકાસાહેબ ગુજરાત પર ‘અઢળક ઢળ્યા છે’. એટલા બધા કે, એક મિત્રે સાચું કહ્યું કે, હાઈસ્કૂલના આરંભથી માંડીને એમ. એ. સુધી આજ કાકા વંચાય છે, એવી વિવિધ અને વિપુલ સામગ્રી એમણે ગુજરાતને ચરણે ધરી છે. ગુજરાતને કાકાની આ ભેટ ધન્ય કરે છે. તેના સાહિત્યના ઇતિહાસમાં એ વડે કાકા અમર સ્થાન પામ્યા છે. … રાષ્ટ્રદેવની આરાધનાનું એ સાહિત્ય આપવાને માટે ગુજરાત કાકાનું હંમેશનું ઋણી રહેશે. ..."
- મગનભાઈ દેસાઈ ('કાલેલકર અધ્યયન ગ્રંથ'માંથી)
('नवजीवनનો અક્ષરદેહ' // ઓક્ટોબર - નવેમ્બર, ૨૦૧૬)
Saturday, October 22, 2016
Subscribe to:
Posts (Atom)